Nếu như cố đô Hoa Lư là cái nôi của nước Đại Cồ Việt, thì thắng cảnh Tràng An Cổ có lẽ là vùng đất có nhiều dấu ấn lịch sử đậm nét nhất với vua Đinh Bộ Lĩnh cũng như sự ra đời của cả một triều đại. Thắng cảnh Tràng An Cổ nằm cách Tràng An không xa, quy mô nhỏ hơn, gồm một khúc con sông Sào Khê lịch sử, chảy qua hang Luồn, qua làng Tràng An cổ.

Thắng cảnh Tràng An cổ

Một góc thắng cảnh Tràng An cổ

Tràng An Cổ

Mỗi phần của khu di tích này gắn liền với một thời đại thăng trầm của lich sử dân tộc

Không quá khi nói rằng, mỗi phần của thắng cảnh Tràng An cổ lại gắn với một sự kiện, một mạch nối với triều đại Đinh Tiên Hoàng. Từ hang Đại là nơi trú ngụ của quân sĩ được triều đình cắt cử trông coi cho trọng thần và vua Đinh bàn việc đại sự, cho đến ngôi đền thờ các chiến sĩ đại thần triều Đinh nơi du khách dâng hương thể hiện lòng thành kính. Từ hang Luồn nơi được coi là huyết mạch của đất nước, nơi được phát hiện là trận đồ trấn yểm của cái triều đại nhà Đinh, nhà Lê, cho đến những thung lũng mà xưa kia vua Đinh Tiên Hoàng tập trận cờ lau, và dẹp loạn 12 xứ quân.

Lầu Hữu

Lầu Hữu bên cạnh phủ thờ chiến sĩ triều Đinh

lối lên hang Đại

Lối lên hang Đại

Trân trọng và nâng niu những dấu ấn lịch sử ấy, hành trình khám phá di tích Tràng An Cổ được thiết kế để theo dấu chân xưa của vua Đinh, theo hướng Nam là hướng xuất binh của Đinh Bộ Lĩnh trước kia. Cũng giống như thắng cảnh Tràng AnTràng An cổ được giới thiệu với du khách theo những nhịp chèo xuôi dòng Sào Khê lịch sử, vừa lắng nghe tiếng giới thiệu chầm chậm, gọi lại từ trí nhớ của cô bác chèo đò người địa phương, thảng hoặc lắng nghe tiếng hát chèo vọng vang giữa những núi non và sông nước.

Đò ở Tràng An Cổ

Đò là phương tiện đưa du khách khám phá Tràng An Cổ

Tràng An cổ

Du khách thích thú khởi đầu chuyến hành trình

Những người lái đò- hướng dẫn viên địa phương

sông Sào Khê

Xuôi dòng Sào Khê theo dấu chân vua Đinh

Hai bên bờ sông nơi xưa kia vua Đinh bài binh, nơi diễn ra trận đánh lịch sử chống quân Ngô giờ đây là ngôi làng có tên Tràng An sống rải rác ở các thung lũng, mang những cái tên kì lạ như Thung Gieo Lớn, Thung Gieo Nhỏ, thung Nắc Nẻ, thung Ngô Ngã.. yên bình và lặng lẽ cùng núi non theo những nốt thăng trầm của lịch sử nước Đại Việt.

Thuyền xuôi mang theo những xúc cảm của người du khách lạc bước đến vùng non thiêng, nơi bạn cảm nhận thấy rõ ràng hơn bao giờ hết hơi thở của lịch sử còn vang vọng trong từng ngọn núi, thung lũng. Khi thuyền đến cửa hang Luồn, du khách sẽ có dịp chiêm ngưỡng những dấu ấn lịch sử ấy được chạm khắc trực tiếp lên đá. Tương truyền rằng, vua Đinh từng lập đàn tràng lớn tại cửa hang Luồn, trong mỗi đàn tràng, Đinh Tiên Hoàng lại khắc lên cửa hang Luồn những kí tự. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, những hình chạm khắc ấy vẫn trường tồn cùng non nước. Đó là dấu ấn văn hóa lịch sử chỉ có thể tìm thấy ở di tích Tràng An Cổ.

Sào Khê

Đôi dòng Sào Khê, nơi làng Tràng An sinh sống

Hang Luồn

Nét chạm khắc lịch sử ở cửa hang Luồn

Cùng với nhiều di vật khảo cổ được tìm thấy ở hang Luồn như răng ngựa giặc Nguyên Mông cưỡi khi xưa sang xâm lược nước ta, hay những bát rượu vỡ binh lính Triều Đinh xưa kia dùng uống rượu độc tự sát, những di vật này có nhiều di vật có giá trị rất lớn đối với những khảo cứu lịch sử dân tộc. Ngoài ra, nơi đây còn mang đậm dấu ấn linh thiêng, điển hình là giếng Giải Oan bên cạnh hang Đại, được miêu tả là sâu hút thẳng đứng với tâm trái đất – không biết đáy, là nơi hòa hợp trời đất, nơi gặp gỡ thánh thần.

hang Luồn

Huyền bí Hang LuồnTràng An cổ

Bia đá ngàn nămTràng An cổ

Thuyền xuôi về đền thờ vua Đinh

Về thăm thắng cảnh Tràng An Cổ không đơn thuần chỉ là hành trình khám phá vẻ đẹp của non nước vùng đất cố đô, mà còn là hành trình đưa du khách tìm về những câu chuyện lịch sử đầy khí phách trung kiên của tổ tiên ta. Như câu đối được khắc tạc ở đây:

Muôn đời hồn thiêng đất Việt hội tụ nơi đây

Khí phách hiển hách ngàn năm trường tồn cùng sông núi.